Okuryazarlık
Literacy
Tanım
Bir dildeki yazılı sembolleri okuma ve yazma, bu verileri bilişsel olarak işleme ve anlamlandırma yeteneğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkin bir bireyin iş yerinde karmaşık bir mali raporu okuyup yorumlaması, satır aralarındaki örtük anlamları çözmesi ve bu verileri yazılı bir strateji planına dönüştürmesi okuryazarlık becerisinin işlevsel kullanımına örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve nörolinguistik bağlamında okuryazarlık, beynin görsel (oküler), işitsel (fonolojik) ve semantik ağları arasında kurulan karmaşık bir senkronizasyon sürecidir. Geleneksel olarak sadece metin kodlama ve çözme becerisi olarak ele alınırken, modern bilişsel psikolojide üst düzey yürütücü işlevleri, eleştirel düşünmeyi ve bilginin aktif olarak sentezlenmesini kapsayan geniş bir spektruma oturur. Nörogörüntüleme çalışmaları, okuryazarlık ediniminin sol hemisferdeki ventral oksipitaltemporal kortekste (görsel kelime formu alanı) özelleşmiş sinaptik yapılanmaları tetiklediğini ve beyin mimarisini kalıcı olarak yeniden biçimlendirdiğini göstermektedir.
Etimoloji
Latince 'litteratus' (harf bilen, eğitilmiş) sözcüğünden türetilmiş olup, 'littera' (harf) köküne dayanmaktadır.
Karıştırmayın
İşlevsel okuryazarlık (functional literacy) ile karıştırılır; işlevsel okuryazarlık, bireyin günlük yaşamını sürdürebilmesi ve toplumsal rolleri yerine getirebilmesi için gerekli olan ileri düzey okuma-yazma becerisiyken, temel okuryazarlık yalnızca harf ve kelime düzeyinde kodlama/çözme yetisini ifade eder.