Alana Özgü Bilgi
Domain-specific Knowledge
Tanım
Satranç, beyzbol veya müzik gibi belirli bir konu veya disipline ait dar kapsamlı, uzmanlaşmış bilgi birikimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Usta bir satranç oyuncusunun tahtaya bir saniye bakıp taş dizilimini tamamen hatırlayabilmesi, ancak aynı taşlar rastgele dizildiğinde bu üstünlüğünü kaybetmesi; genel bellek kapasitesinden ziyade satranç alanına özgü bilgi yapılarına ve şemalara sahip olmasının doğrudan sonucudur.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve uzmanlık (expertise) literatüründe alana özgü bilgi, genel zeka kapasitesinden (general intelligence) bağımsız olarak belirli bir bilişsel alandaki performansın en güçlü belirleyicisidir. Uzun süreli bellekte (long-term memory) hiyerarşik şemalar ve örüntüler halinde depolanır. Bilişsel yük teorisine (cognitive load theory) göre, alan bilgisi ne kadar derinlemesine entegre olursa, çalışma belleğindeki (working memory) işlem kapasitesi o kadar verimli kullanılır; çünkü uzmanlar bilgiyi parçalama (chunking) mekanizmasıyla işlerler. Bu durum, acemilerin aksine karmaşık problemleri hızlı ve hatasız çözmelerini sağlar.
Etimoloji
Fransızca 'domaine' [mülk, alan] (Latince 'dominium' [mülkiyet, egemenlik] kökünden) ve Eski İngilizce 'gespecific' [belirli, mahsus] ile 'cnāwan' [bilmek, tanımak] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel bilgi (general knowledge / fluid intelligence) ile karıştırılır; genel bilgi geniş bir yelpazede yüzeysel enformasyonu kapsarken, alana özgü bilgi dar bir alanda derinlemesine ve işlevsel uzmanlık gerektirir.