Aktif Deneyim Yoluyla Yeni Araçların Keşfi
Discovery Of New Means Through Active Experimentation
Tanım
Bebeklerin nesneler üzerinde fiziksel denemeler yaparak yeni eylem yolları ve araçlar keşfettiği, Jean Piaget'nin gelişim kuramındaki beşinci aşama.
Örnek Vaka / Uygulama
14 aylık bir bebek, elindeki oyuncağı koltuğun altına düşürür. Uzanamayınca ağlamak yerine, önce sopayla ittirmeyi dener, bu olmayınca oyuncuyu çekmek için bir ip arar veya koltuğun etrafından dolanır. Bu süreç, aktif deneme yanılma yoluyla yeni araçların keşfedilmesinin somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Jean Piaget'nin Bilişsel Gelişim Kuramı'nda duyusal-devinim döneminin (sensorimotor period) beşinci alt evresi olan 'üçüncü dairesel tepki' sürecinin merkezinde yer alır. 12-18 aylık dönemde çocuk, nesneleri sadece tekrarlayan hareketlerle incelemekle kalmaz; onları manipüle ederek, yeni yollar deneme ve varyasyonlar üretme (‘trial and error’ - deneme yanılma) yoluyla problem çözer. Bu evre, çocuğun pasif bir gözlemciden aktif bir küçük bilim insanına dönüşümünü temsil eder. Nörobiyolojik düzeyde prefrontal korteksin ve yürütücü işlev devrelerinin miyelinasyon sürecindeki hızlanma, amaca yönelik davranışların planlanmasını ve keşif odaklı motor planlamanın pekişmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'activus' (faal, etkin) + 'experimentum' (deneme, tecrübe) ve 'discopere' (ortaya çıkarmak, bulmak) sözcüklerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İkinci dairesel tepkilerle (ki bu evrede eylemler tesadüfen keşfedilir ve tekrarlanır, yeni araç üretimi yoktur) ve sembolik düşünceyle sıkça karıştırılır; burada zihinsel simülasyon değil, fiziksel deneme ön plandadır.