Etkinlik Güdüsü
Effectance
Tanım
Bireyin dış dünyadaki nesneler ve olaylar üzerinde nedensel bir etki yaratma ve çevresine hakim olma yönündeki içsel eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bebeğin eline aldığı kaşığı sürekli masaya vurarak çıkardığı sesten ve masada yarattığı etki/tepkiden aldığı haz ile bu davranışı tekrar etmesi, etkinlik güdüsünün en erken gelişimsel tezahürlerinden biridir.
Derin Analiz
Robert W. White tarafından 1959 yılında literatüre kazandırılan 'effectance motivation' kavramının kökenini oluşturur. Bilişsel ve gelişimsel psikolojide, organizmanın pasif bir uyarıcı alıcısı olmadığını, aksine çevresini manipüle ederek onu anlamlandırmaya ve kontrol etmeye çalışan aktif bir ajan olduğunu savunur. Bu dürtü, yetkinlik (competence) hissinin gelişiminde temel bir motivasyonel motor görevi görür ve ödül ceza mekanizmalarından bağımsız olarak, çevreyi yeterince etkileyebilme kapasitesinden tatmin duymayı hedefler.
Etimoloji
Latince 'efficere' (gerçekleştirmek, meyve vermek, üretmek) fiilinden türetilmiş olup, bireyin çevresi üzerinde etki yaratma kapasitesini ve eğilimini ifade eder.
Karıştırmayın
Öz-yeterlik (Self-efficacy) ile sıkça karıştırılır; öz-yeterlik bireyin belirli bir eylemi başarıyla gerçekleştirebilme inancıyken, etkinlik güdüsü daha genel ve ilkel bir çevreyi etkileme arzusudur.