Olayların Zamanlaması Modeli
Timing-of-events Model
Tanım
Yetişkin psikososyal gelişimini, belirli yaşam olaylarının öngörülen ya da öngörülemeyen zamanlarda gerçekleşmesinin nasıl şekillendirdiğini inceleyen gelişimsel paradigmadır.
Örnek Vaka / Uygulama
Otuz beş yaşında kariyerinde zirvedeyken beklenmedik bir şekilde işten çıkarılan ve aynı dönemde ilk çocuğunu kucağına alan bir bireyin yaşadığı uyum zorluğu; modelin 'normatif dışı ve üst üste binen yaşam olayları' bağlamında incelenmesine kusursuz bir örnektir.
Derin Analiz
Bernice Levin Neugarten tarafından 1950'lerde temelleri atılan bu model, geleneksel yaş temelli aşama kuramlarından farklı olarak, bireyin yaşam yolculuğunu 'normatif' (zamanında) ve 'normatif dışı' (zamansız) yaşam olaylarının kronolojik denk gelme anlarıyla ele alır. Gelişim, ardışık yaş dilimlerinden ziyade, evlenme, çocuk sahibi olma, emeklilik veya sevilen birinin kaybı gibi dönüm noktalarının toplumsal olarak kabul edilen takvime uygunluğuna göre şekillenir. Bireylerin bu olayları 'zamanında' (on-time) mı yoksa 'zamanı değilken' (off-time) mi deneyimledikleri, üzerlerinde yarattığı stresi, krizleri ve adaptasyon süreçlerini doğrudan belirler. Örneğin, yirmili yaşların başında yaşanan bir ebeveyn kaybı ya da kırklı yaşların sonundaki ani işsizlik, normatif dışı bir stresör olarak bireyin psikososyal dengesini, yaş temelli krizlerden çok daha şiddetli bir biçimde sarsabilir veya yeniden yapılandırabilir.
Etimoloji
İngilizce 'timing' (zamanlama, zamanı ayarlama; Eski İngilizce 'tīma' [zaman] kökünden) + 'of' [ait] + 'events' (olaylar; Latince 'evenire' [ortaya çıkmak, gerçekleşmek] fiilinden türetilen 'eventus') ve 'model' (Latince 'modulus' [küçük ölçü, kalıp] sözcüğünden) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Erikson'un psikososyal gelişim evreleri (yaş temelli katı aşamalara odaklanır, olayların zamanlamasını ikincil tutar) ve yaşam boyu gelişim perspektifi (life-span perspective; daha geniş bir tarihsel ve bağlamsal çerçeve çizer).
Keşfetmeye Devam Edin
Psikososyal Gelişim
Psikososyal Gelişim
Psychosocial Development
Erik Erikson'un kuramsal çerçevesinde, bireyin yaşam boyu sosyal ve kültürel etkenlerin rehberliğinde geçirdiği kişilik gelişim süreci.
İncele