Bireyselleşme
İndividualization
Tanım
Bir canlının ya da insanın, aynı türün veya grubun diğer üyelerinden ayırt edilebilir, kendine özgü özellikler kazandığı gelişimsel ve sosyolojik süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Ergenlik dönemindeki bir bireyin ailesinin siyasi veya dini görüşlerini körü körüne benimsemeyi bırakıp kendi eleştirel süzgecinden geçirdiği değerler sistemi geliştirmesi ve meslek seçiminde ailesinin baskısına rağmen kendi ilgi alanlarına yönelmesi bireyselleşme sürecinin klinik ve gözlenebilir bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Gelişim psikolojisi ve kişilik kuramlarında bireyselleşme, organizmanın veya kişinin kalıtımsal potansiyeli ile çevresel etkileşimler neticesinde homojen kitleden sıyrılarak özerk bir benlik yapısı inşa etmesini kapsar. Carl Jung'un analitik psikolojisinde (individuation) bireyin bilinç dışı unsurları bilinç süzgecinden geçirerek bütünleşmesini ifade ederken, gelişimsel bağlamda Margaret Mahler'in ayrılma-bireyselleşme teorisinde bebeğin birincil simbiyozdan kopup psikolojik özerklik kazanmasını merkeze alır. Nörobiyolojik düzeyde ise bu süreç, prefrontal korteksin olgunlaşması, otobiyografik belleğin gelişimi ve nöral ağların (özellikle varsayılan durum ağı - default mode network) bireye özgü sinaptik budanma ve miyelinasyon örüntüleriyle şekillenmesiyle paralel ilerler.
Etimoloji
Latince 'individuus' (bölünemez, tek, birey) kökünden türetilmiş olup, bir bütün içindeki parçanın veya öznenin kendine has nitelikler kazanarak ayrılaşması sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Bireycilik (individualism) ile sıkça karıştırılır; bireycilik kültürel bir değer ve felsefi yönelimken, bireyselleşme psikolojik ve gelişimsel bir dinamiktir. Ayrıca sosyalleşme (socialization) kavramının zıttı değil, onunla eşzamanlı işleyen tümel bir süreçtir.