Yaş Krizi
Age Crisis
Tanım
Yaşamın belirli evrelerinde ortaya çıkan içsel çatışmalarla ilişkilendirilen, kişilikte niteliksel ve teorik bir değişim süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
40 yaşındaki bir bireyin, hayatının yarılandığı düşüncesiyle yoğun bir mesleki ve varoluşsal sorgulama içine girmesi, geçmişteki seçimlerini radikal bir şekilde irdelemesi ve bu durumun geçici bir uyum güçlüğüne yol açması.
Derin Analiz
Gelişim psikolojisi literatüründe, özellikle Erik Erikson'un psikososyal gelişim evreleri gibi teorik çerçeveler temelinde, yaşam geçişlerinin yarattığı normatif krizleri tanımlamak için türetilmiştir. Klasik psikanalitik ve erken dönem gelişimsel yaklaşımlar, bireyin kronolojik yaşındaki eşiklerde (örneğin erken yetişkinlik, orta yaş veya yaşlılık geçişleri) köklü kişilik dönüşümleri yaşamasını bekler. Ancak güncel ampirik veriler ve boylamsal çalışmalar, kişilik özelliklerinin (özellikle Beş Büyük Kişilik Envanteri boyutlarının) yetişkinlik boyunca yüksek düzeyde kararlılık gösterdiğini ve bu tür radikal, evreye özgü kişilik kırılmalarının genelde ampirik bir karşılığı olmadığını ortaya koymuştur. Kavram, klinik pratikte yapısal bir patolojiden ziyade, bireyin gelişimsel görevler karşısındaki öznel uyum süreçlerini ve varoluşsal adaptasyon zorluklarını ifade eder.
Etimoloji
İngilizce 'age' (Latin *aetas*, yaş, dönem) ve 'crisis' (Yunanca *krisis*, karar noktası, dönüm noktası, ayrılma) kelimelerinin birleşiminden oluşan bileşik bir terimdir.
Karıştırmayın
Orta yaş krizi (midlife crisis) ile sıklıkla karıştırılır; orta yaş krizi daha spesifik bir yaşam evresine odaklanırken, yaş krizi daha geniş ve teorik bir gelişimsel geçiş şemsiyesini ifade eder. Ayrıca klinik düzeydeki majör depresyon veya uyum bozukluklarından ayırt edilmelidir.