Çoklu Sonluluk
Multifinality
Tanım
Tek bir nedenin, risk faktörünün veya gelişimsel yolanın birbirinden tamamen farklı birçok farklı sonuca yol açabileceğini savunan gelişimsel psikopatoloji ilkesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli çocukluk çağı ihmaline maruz kalan iki kardeşten biri, ilerleyen yaşamında travma sonrası stres bozukluğu ve madde bağımlılığı geliştirirken; diğeri yüksek psikolojik sağlamlık (resilience) sergileyerek başarılı bir akademik kariyere sahip olabilir ve klinik açıdan tamamen sağlıklı bir yaşam sürebilir.
Derin Analiz
Gelişimsel psikopatoloji ve epigenetik perspektifte çoklu sonluluk, doğrusal nedensellik modellerini reddeden dinamik bir sistemler kavramıdır. Aynı erken dönem olumsuz çocukluk yaşantılarına (örneğin şiddetli travma, ihmal veya kronik ebeveyn çatışması) maruz kalan bireylerin; genetik varyasyonlar, nörobiyolojik farklılıklar, epigenetik modifikasyonlar, sosyal destek sistemleri ve bireysel başa çıkma kaynaklarındaki çeşitlilik nedeniyle zamanla tamamen ayrışan duygusal, davranışsal ya da psikopatolojik yörüngeler izleyebileceğini inceler. Bu mekanizma, insan gelişiminin deterministik olmadığını, aksine ekolojiler arası etkileşimlerle şekillenen kaotik ve olasılıksal bir yapıda ilerlediğini ampirik olarak kanıtlar.
Etimoloji
Latince 'multus' (çok, birçok) ve 'finalis' / 'finis' (son, sınır, bitiş) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Eş-sonluluk (equifinality) kavramı ile sıklıkla karıştırılır. Eş-sonluluk, farklı başlangıç noktalarının veya yolların aynı sonuca çıkmasını ifade ederken; çoklu sonluluk (multifinality), aynı başlangıç noktasından farklı sonuçlara ulaşılmasını ifade eder.