Sapma Eğitimi
Deviancy Training
Tanım
Çocuk veya ergen akranların, birbirlerinin antisosyal söylemlerini ve eylemlerini pekiştirmesiyle karakterize bir sosyalizasyon sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Lise birinci sınıf öğrencisi Mert, okul yönetimine karşı geldiği ve bir öğretmene saygısızlık ettiği anıyı arkadaş grubuna anlattığında, grup kahkahalarla karşılık verir ve onu 'asi' olarak nitelendirip alkışlar. Bu sosyal onay, Mert'in gelecekte daha ağır disiplin suçları işleme olasılığını nörodavranışsal olarak tetikler.
Derin Analiz
Gelişimsel psikoloji ve kriminoloji literatüründe 'sapma eğitimi', özellikle ergenlik döneminde akran grupları içindeki dinamiklerin antisosyal davranışları nasıl tetiklediğini inceler. Bu mekanizma operant koşullanma ilkeleriyle işler: Birey kural dışı veya saldırgan bir fikir beyan ettiğinde ya da eylemde bulunduğunda, akran grubu gülme, onaylama, hayranlık veya statü verme yoluyla bu davranışı ödüllendirir (pozitif pekiştirme). Nörobiyolojik düzeyde, ergenlik evresindeki ödül devrelerinin (özellikle mezolimbik dopaminerjik yolak) akran onayına karşı aşırı duyarlı olması, bu pekiştirme döngüsünün etkisini katbekat artırır. Sonuç olarak, bu süreç saldırganlığın, madde kullanımının ve suç oranlarının tırmanmasında güçlü bir yordayıcı risk faktörüdür.
Etimoloji
İngilizce 'deviance' (norm dışılık, sapma, Latince 'deviare' [yoldan çıkmak, sapmak] kökünden) ve 'training' (eğitim, pekiştirme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Akran baskısı (peer pressure) ile sıklıkla karıştırılır; akran baskısı genellikle dolaylı veya doğrudan bir dayatma içerirken, sapma eğitimi karşılıklı pekiştirme ve ödüllendirme döngüsüne dayanır.