Bağlanma Q-seti
AQS
Tanım
Bebeklerin ve küçük çocukların ev veya bakım ortamındaki güvenli üs davranışlarını değerlendirmek amacıyla gözlemciler veya ebeveynler tarafından kullanılan 90 maddelik standart bir Q-sıralama prosedürüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir gelişim psikoloğu, 2 yaşındaki bir çocuğun ev ortamındaki serbest oyun seansını ve ebeveyn ayrılık/birleşme anlarını iki saat boyunca gözlemler. Elindeki 90 adet AQS maddesini (örneğin 'Çocuk düştüğünde veya korktuğunda hemen annesinin kucağına koşar') çocuğun sergilediği sıklık ve tutarlılığa göre önceden belirlenmiş zorunlu dağılım kategorilerine yerleştirir. Elde edilen veriler, çocuğun güvenli üs kullanım düzeyini sayısal bir skor olarak ortaya koyar.
Derin Analiz
Bağlanma Q-Seti (AQS), geleneksel laboratuvar temelli Strange Situation (Yabancı Durum) prosedürünün ekolojik geçerliliğini artırmak ve doğal ortamlarda bağlanma güvenliğini ölçmek üzere 1985 yılında geliştirilmiştir. Araç, 90 adet davranışsal ifadenin (örneğin çocuğun stres anında ebeveyne yönelme biçimi, keşif motivasyonu) bir uzmanın veya ebeveynin gözlemleri doğrultusunda kategorize edilmesini gerektirir. Puanlama, çocuğun davranış profilinin ideal bir 'güvenli bağlanmış çocuk' prototipine ne kadar benzediğini matematiksel bir korelasyon katsayısı ile hesaplar. Bu yöntem, bireysel farkları kategorik sınıflar (güvenli, kaçıngan vb.) yerine sürekli bir boyut üzerinde değerlendirdiği için istatistiksel hassasiyet sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'attachment' (bağlanma, bağlanım) kelimesi ile William Stephenson tarafından geliştirilen 'Q-sort' (öznel nitelikleri derecelendirme/sıralama tekniği) yönteminin kısaltmasından türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yabancı Durum Testi (Strange Situation Test) ile sıkça karıştırılır; ancak Yabancı Durum kontrollü laboratuvar ortamında kısa süreli stres yaratırken, AQS doğal ekolojik ortamlarda (ev veya kreş) uzun süreli doğal gözleme dayanır.