Ekolojik Geçerlilik
Ecological Validity
Tanım
Bir araştırmada elde edilen bulguların, laboratuvar ortamının yapay sınırlarını aşarak gerçek dünya koşullarını ve doğal yaşamı ne derece temsil edebildiğini gösteren ölçüttür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bellek araştırması yürüten bir psikoloğun, katılımcılara laboratuvarda anlamsız hece listeleri ezberletmesi yüksek içsel geçerlilik sağlasa da, bu bulguların günlük hayattaki market alışveriş listesini hatırlama becerisiyle ilişkisi zayıftır. Buna karşılık, sanal gerçeklik (VR) ortamında tasarlanmış bir cadde simülasyonunda bireylerin dikkat dağıtıcılar altındaki karar verme süreçlerini incelemek yüksek ekolojik geçerlilik sunar.
Derin Analiz
Egon Brunswik'in algı ve araştırma metodolojisi temellerine dayanan ekolojik geçerlilik, deneysel kontrol ile dış dünya gerçekliği arasındaki hassas dengeyi inceler. Bilişsel bilimler ve psikolojide, içsel geçerliliği (internal validity) artırmak için tasarlanan sıkı laboratuvar koşulları, sıklıkla katılımcıların doğal davranış repertuvarını baskılar veya yapaylaştırır. Özellikle üniversite öğrencilerinden oluşan homojen örneklemlerin (WEIRD populasyonlar) genel insan davranışını yansıtmadığı durumlarda ekolojik geçerlilik düşer. Araştırmacılar, deneysel manipülasyonların bireyin ekolojik nişindeki karmaşık, çok değişkenli uyaran setleriyle ne ölçüde örtüştüğünü istatistiksel ve metodolojik olarak test etmek zorundadır.
Etimoloji
Fransızca 'écologie' (ev bilimi, çevre bilimi, Yunanca 'oikos' [ev, hane] + 'logos' [bilim/söylem]) ve Latince 'validus' (güçlü, sağlam, geçerli) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İçsel geçerlilik (internal validity) ile sıkça karıştırılır; içsel geçerlilik nedensellik bağının doğruluğunu sorgularken, ekolojik geçerlilik bu sonucun dış dünyaya (gerçek hayata) genellenebilirliği ile ilgilidir.