Söylem
Discourse
Tanım
Yazılı, sözlü veya işaret diline dayalı, biçimsel ya da günlük bağlamlarda üretilen ve sosyal etkileşimleri anlamlandıran üst düzey iletişim bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir hastanede uygulanan tıbbi muayene sürecinde doktor ile hasta arasındaki diyalog incelenirken, sadece kullanılan tıbbi terimler (leksikon) değil, hekimin otoritesini kuran dilsel kalıplar, hastanın kendini ifade etme biçimine getirilen kısıtlamalar ve bu etkileşimin arkasındaki kurumsal iktidar ilişkileri birer söylem analizi nesnesi olarak ele alınır.
Derin Analiz
Dilbilim, bilişsel bilimler ve sosyal psikolojinin kesişim kümesinde yer alan söylem, bireylerin sadece kelimeleri ve dilbilgisel yapıları nasıl ürettiğini değil, aynı zamanda bu yapıların arkasındaki retorik stratejileri, ideolojik yönelimleri ve sosyal pratikleri inceler. Bilişsel düzeyde söylem, zihinsel modellerin ve olay modellerinin bellekten geri çağrılmasını, yapılandırılmasını ve başkalarına aktarılmasını sağlayan bir şemadır. Sosyal inşacılık perspektifinden bakıldığında ise nesnel gerçekliğin dil aracılığıyla nasıl üretildiğini, korunduğunu ve iktidar ilişkileriyle nasıl harmanlandığını gözler önüne serer.
Etimoloji
Latince 'discursus' (koşuşma, bir konudan diğerine geçme, diyalog) sözcüğünden türetilmiş olup, 'dis-' (ayrı yönlere) ve 'currere' (koşmak) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Konuşma (speech) veya cümle (sentence) kavramlarıyla sıkça karıştırılır. Cümle, dilbilgisel kurallara bağlı en üst yapısal birimken; söylem, cümlelerin çok ötesinde pragmatik bağlamı, sosyal katılımcıların rollerini ve kültürel arka planı içeren dinamik bir iletişim sürecidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Söylem Çözümlemesi
Discourse Analysis
Tek bir cümlenin ötesine geçen konuşma, anlatı ve yazılı metin yapılarını inceleyen, dilin bağlam içindeki işlevini ve toplumsal anlam üretimini araştıran nitel bir araştırma yöntemidir.
Sosyal İnşacılık
Constructionism
Gerçekliğin, bilginin ve anlamların nesnel bir dış dünya tarafından değil, toplumsal etkileşimler, kültürel pratikler ve dilsel bağlamlar aracılığıyla ortaklaşa üretildiğini savunan epistemolojik yaklaşım.