Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Leksikon

Lexicon

Tanım

Bir dilin söz varlığının tamamını ve bireyin zihinsel belleğinde depolanan kelime dağarcığı envanterini barındıran yapı.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir hastanın inme (stroke) sonrasında konuşma üretirken nesnelerin isimlerini bulmakta zorlanması fakat genel gramer kurallarını koruyabilmesi durumu, zihinsel leksikona erişim süreçlerinin bozulduğunu ve leksik-semantik ağlarda ketlenme meydana geldiğini gösterir.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve psikodilbilim bağlamında leksikon; bireyin akustik/fonolojik temsiller, morfolojik yapılar, sözdizimsel kategoriler ve semantik ağlar dahil olmak üzere tüm kelime dağarcığına ilişkin bilgileri sakladığı dinamik bir bilişsel veritabanıdır. Zihinsel leksikon (mental lexicon), kelime tanıma ve kelime üretim süreçlerinde milisaniyeler içinde taranan, frekans etkileri ve anlamsal hazırlama (priming) paradigmarından doğrudan etkilenen bir mimariye sahiptir.

Etimoloji

Antik Yunanca 'λεξικός' (lexikos - sözcüklere ait veya sözcükler için) sıfatından ve 'λέξις' (lexis - sözcük, ifade) kökünden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Sözlük (dictionary) kavramı dilin yazılı ve toplumsal standartlarını dışsal olarak listelerken; leksikon (lexicon) bireysel bilişsel bellekteki nöral temsil envanterini ve psikolingvistik erişim mekanizmalarını ifade eder.