Dikkatsel Körlük
Attentional Blindness
Tanım
Duyusal sistemlerin kusursuz çalışmasına rağmen, dikkatin farklı bir uyarıcıya veya göreve odaklanması nedeniyle göz önündeki görsel uyarıcıların fark edilememesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir trafikte kavşağa yaklaşan bir sürücünün, yol tarifine ve trafik ışıklarına odaklanmışken aniden yola çıkan yayayı veya bisikletliyi tamamen 'görmemesi', retinasına görüntü düşmesine rağmen dikkatsel körlük nedeniyle bilişsel farkındalık yaratamamasıyla açıklanır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöroloji bağlamında dikkatsel körlük, beynin sınırlı bilgi işleme kapasitesinin (bottleneck theory) bir sonucudur. Perseptüel (algısal) bir bozukluktan ziyade, kaynakların seçici dikkat mekanizmaları tarafından belirli bir uyarı kümesine kanalize edilmesinden kaynaklanır. İşleyen bellek ve yürütücü işlevler yoğun bir görekle meşgul olduğunda, talamik filtreleme süreçleri ve üst düzey görsel korteks alanları (örneğin ventral akım boyunca), görevle ilgisiz verilerin farkındalık eşiğini aşmasını engeller. Bu durum, insan algısının dış dünyanın objektif bir kaydı değil, dikkat odaklı bir yapım süreci olduğunu ampirik olarak kanıtlar.
Etimoloji
Latince 'attentio' (yönelme, odaklanma) ve İngilizce 'blindness' (körlük) kelimelerinin birleşiminden oluşan, duyusal verinin işlenememesini tanımlayan bilişsel bir bileşiktir.
Karıştırmayın
Değişim körlüğü (change blindness) ile sıklıkla karıştırılır; değişim körlüğü sahnede ardışık olarak meydana gelen değişikliklerin fark edilememesini ifade ederken, dikkatsel körlük anlık olarak göz önünde duran statik veya dinamik bir nesnenin mevcut odaklanma nedeniyle hiç fark edilmemesidir.