Gramer
Grammar
Tanım
Bir dilin nasıl çalıştığını betimleyen, sözdizimi, biçimbilim, sesbilim ve anlambilimi kapsayan soyut kurallar sistemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir afazi kliniğinde Broca afazisi tanısı almış bir hastanın 'Köpek adamı ısırdı' cümlesindeki aktaran ve aktarılan rollerini ayırt edememesi veya cümle kurarken işlevsel ekleri atlaması, gramer kurallarının bilişsel ve nörolojik düzeydeki işleyişinin bozulmasına somut bir örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve psikolinguistik perspektifinden bakıldığında gramer, insan zihninin doğuştan gelen dil edinme düzeneği (LAD) ile çevresel uyarıcıların etkileşimi sonucu biçimlenen karmaşık bir bilişsel mimaridir. Geleneksel olarak sözdizimi (syntax) ve biçimbilimi (morphology) merkeze alırken, modern bilişsel yaklaşımlar fonoloji ve semantiği de bu sisteme entegre eder. Beynin Broca ve Wernicke alanları başta olmak üzere sol hemisferdeki nöral ağlar, bu soyut kural sisteminin kodlanmasında, çözümlenmesinde ve üretilmesinde kritik rol oynar. Dil bozuklukları (örneğin afaziler), gramer kurallarının işlenmesindeki nörolojik hasarları doğrudan yansıtır.
Etimoloji
Grekçe 'grammatikḗ' (grammatikē: harfe veya yazıya ait sanat) kelimesinden türetilmiş, Latince 'grammatica' yoluyla Batı dillerine ve Türkçeye geçmiştir.
Karıştırmayın
Sözdizimi (syntax) sadece kelimelerin cümle içindeki sıralama kurallarını incelerken, gramer bu dar alanı da kapsayan çok daha geniş, ses, biçim ve anlam bütünlüğünü içeren şemsiye bir sistemdir.