Hazırlama
Priming
Tanım
Yakın geçmişte deneyimlenen bir uyarıcının, aynı ya da benzer bir uyarıcının daha sonraki işlenmesini kolaylaştırması veya engellemesi olgusu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir deneye katılan kişilere kelime dağarcığı testi öncesinde hızlıca 'sararmış', 'yaprak', 'sonbahar' gibi kelimeler gösterilir. Ardından kendilerinden eksik bırakılan 'K _Ş' harflerini tamamlamaları istenir. Hazırlama etkisi nedeniyle katılımcıların büyük çoğunluğu bu boşluğu 'KIŞ' yerine 'KUŞ' olarak doldurmaya çok daha meyilli olur.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöropsikoloji bağlamında hazırlama, bilinçli farkındalık gerektirmeyen, örtük bellek (implicit memory) sistemlerinin bir ürünüdür. Sinirsel düzeyde, ilgili nöron ağlarının daha önceden ateşlenmesi (aktivasyonu) sayesinde eşik değerinin düşmesi ve sinaptik iletinin hızlanmasıyla açıklanır. Tekrarlama hazırlaması (repetition priming) duyusal girdinin aynısının sonradan tanınmasını hızlandırırken, anlamsal hazırlama (semantic priming) (örneğin 'doktor' kelimesinin ardından 'hemşire' kelimesinin daha hızlı işlenmesi) kavramsal ağlardaki yayılımcı aktivasyon (spreading activation) mekanizmasıyla çalışır. Bu süreçler, insan zihninin karar verme ve algısal bütünleştirme mekanizmalarında dış etkilere ne kadar açık olduğunu ampirik olarak gösterir.
Etimoloji
Latince 'primus' (ilk, birinci) kelimesinden türetilen 'prime' fiiline dayanır; bilişsel bilimlerde zihinsel altyapıyı önceden uyarma eylemini ifade eder.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Örtük Bellek
Örtük Bellek
İmplicit Memory
Geçmişteki deneyimlerin, bilinçli bir hatırlama çabası veya farkındalık olmaksızın davranışları ve performansları dolaylı olarak etkilediği uzun süreli bellek türü.
İncele