Ses Yüksekliği
Loudness
Tanım
Ses dalgalarının fiziksel yoğunluğunun, işitsel sistem tarafından algılanan öznel büyüklük ve şiddet derecesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir stüdyo ses mühendisinin miksaj yaparken 1 kHz'lik bir tonu 40 dB SPL seviyesinde vererek dinleyicide 1 sone'lik öznel yükseklik algısı yaratması veya iki farklı enstrümanın aynı desibelde olmasına rağmen birinin tiz frekanslar barındırdığı için kulağa daha gürültülü (yüksek) gelmesi durumu.
Derin Analiz
Ses yüksekliği (loudness), saf bir fiziki ölçüm olan desibel cinsinden ses basınç düzeyinden (SPL) farklı olarak, tamamen bilişsel ve duyusal bir algı olgusudur. İşitsel kortekste ve koklear mekanizmalarda işlenirken, temel belirleyicisi ses dalgasının genliği (amplitüdü) olmakla birlikte; frekans, spektral bileşim ve sürenin uzunluğu gibi çok boyutlu fiziksel parametrelerden de doğrudan etkilenir. Örneğin, insan kulak zarı her frekansa aynı hassasiyeti göstermez; bu nedenle eşit fiziksel desibel değerine sahip iki farklı frekanstaki ses, farklı ses yüksekliği algısı yaratabilir. Psikoakustikte bu öznel algıyı standardize etmek amacıyla 'sone' ve 'phon' birimleri geliştirilmiştir. Weber-Fechner yasasının işitsel sistemdeki bir yansıması olarak, yoğunluktaki logaritmik artışlar öznel ses yüksekliğinin katlanarak artmasına öncülük eder.
Etimoloji
Karıştırmayın
Ses basınç seviyesi (sound pressure level / SPL) ve frekans (frequency). SPL, mikrofonla ölçülebilen nesnel ve fiziksel bir niceliktir; ses yüksekliği ise beynin bu fiziksel girdiye yüklediği öznel niteliktir.