Prekognisyon
Precognition
Tanım
Gelecekte gerçekleşecek olayların, duyu organlarının bilinen sınırları dışındaki yollarla (duyu ötesi algı) önceden algılandığı iddia edilen parapsikolojik bir fenomendir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcının, laboratuvar ortamında henüz karıştırılıp masaya kapatılmamış bir deste Zener kartının sırasını yüzde şans başarısının çok üzerinde bir istatistiksel tutarlılıkla bildiğini iddia etmesi ve deneyi bu varsayımla yönlendirmeye çalışması prekognisyon testlerine tipik bir örnektir.
Derin Analiz
Parapsikoloji literatüründe prekognisyon, ampirik olarak test edilebilir bir iddia olarak ele alınmış, geçmişte Zener kartları veya rastgele sayı üreteçleri (RNG) kullanılarak deneysel çalışmalara tabi tutulmuştur. Ancak bilişsel bilimler ve nörobilim, bu tür algıların arkasında bilişsel yanılsamalar, doğrulama yanlılığı (confirmation bias), implisit (örtük) olasılık hesaplamaları ve hafıza çarpıtmalarının yattığını gösterir. Zaman algısının lineer yapısıyla çelişen bu kavram, deneysel psikolojide sıfır hipotezini anlamlı düzeyde reddedemeyen verilerle karşılaşıldığı için ana akım bilim tarafından ampirik olarak geçerli kabul edilmez; daha ziyade anomali psikolojisi ve olasılıksal muhakeme hataları bağlamında incelenir.
Etimoloji
Latince prae- ('önce, önceden') ve cognitio ('bilme, idrak etme') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Premonisyon (geleceğe dair net olmayan, belirsiz bir sezgi veya huzursuzluk hali) ile sıklıkla karıştırılır; prekognisyon ise spesifik ve detaylı olay bilgisi içerir. Retrokoknisyon (geçmişteki olayları duyu ötesi algılama) ile de zıt kutuptadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Doğrulama Yanlılığı
Doğrulama Yanlılığı
Confirmation Bias
Bireyin önceden var olan inançlarını, hipotezlerini veya beklentilerini destekleyen bilgileri seçici olarak arama, hatırlama ve bu yönüyle doğrulayan kanıtlara aşırı değer atfederken çelişkili verileri görmezden gelme eğilimidir.
İncele
Parapsikoloji
Parapsikoloji
Parapsychology
Mevcut fiziksel ve biyolojik yasalarla açıklanamayan, bilgi veya enerji transferi iddiasındaki iddia edilen psişik olayları inceleyen sözdebilimsel disiplin.
İncele