Çok Aşamalı Teori
Multistage Theory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Gelişim psikolojisinde bir çocuğun ahlasi muhakeme yeteneğini inceleyen bir araştırmacının, katılımcıların önce gelenek-öncesi, ardından geleneksel ve son olarak gelenek-ötesi aşamalardan sırayla geçtiğini öne süren bir modeli test etmesi, çok aşamalı teorinin ampirik bir uygulamasıdır.
Derin Analiz
Çok aşamalı teori kavramı; gelişim psikolojisinden bilişsel bilimlere, kanser epidemiyolojisinden karar verme mekanizmalarına kadar geniş bir yelpazede, karmaşık fenomenlerin tek bir hamlede değil, hiyerarşik veya ardışık fazlar yoluyla gerçekleştiğini modelleyen analitik bir çerçevedir. Bilişsel ve gelişimsel ekollerde bu yaklaşım, bireyin bilişsel yapılarının veya psikososyal yetkinliklerinin niteliksel olarak farklı ve değişmez bir sırayı takip eden dönemlerden geçtiğini öne sürer. İstatistiksel ve matematiksel modellemede ise, bir sonucun ortaya çıkması için geçilmesi zorunlu ara basamakların olasılıksal hesaplamalarını yapmakta kullanılır. Bu bağlamda, doğrusal olmayan karmaşık sistemlerin indirgemeci bir yaklaşımla anlaşılır kılınmasında metodolojik bir omurga işlevi görür.
Etimoloji
İngilizce 'multi-' (Latince 'multus', çok/birden fazla) + 'stage' (Eski Fransızca 'stale', durak/aşama) ve 'theory' (Grekçe 'theōria', gözlem/inceleme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sürekli gelişim modelleri (Continuous development models) ile karıştırılır; sürekli modeller değişimi niceliksel ve kademeli bir birikim olarak görürken, çok aşamalı teoriler niteliksel olarak farklı ve keskin eşikleri olan evreleri savunur.