Cinsiyet Tutarlılığı
Gender Consistency
Tanım
Bireyin kendi ve başkalarının cinsiyet kimliğinin, dış görünüşteki yüzeysel değişikliklerden veya gerçekleştirilen aktivitelerden bağımsız olarak zaman ve mekân içinde sabit kaldığını kavrama aşaması.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş yaşındaki bir çocuğun, uzun saçlı bir erkek arkadaşının saçlarını topladığı ya da etek giydiği için kız olmadığını, görünümün geçici olduğunu ve biyolojik cinsiyetin sabitliğini bilmesi.
Derin Analiz
Bilişsel gelişim psikolojisinde, özellikle Lawrence Kohlberg'in cinsiyet gelişimi teorisinin en son evresi olarak ele alınır. Çocukların bilişsel olgunlaşma sürecinde elde ettiği bu kazanım, genelde 5 ila 7 yaşları arasında gerçekleşir. Piaget'nin korunum (conservation) kavramının cinsiyet alanına uyarlanmış halidir; nasıl ki bir sıvının kabı değiştirdiğinde hacmi değişmiyorsa, saçların uzatılması veya karşı cinsin kıyafetlerinin giyilmesiyle biyolojik cinsiyetin değişmeyeceği gerçeğinin anımsanmasını sağlar. Preoperatif dönemden somut işlemler dönemine geçişin bilişsel bir göstergesidir ve kimlik kalıcılığının nörobiyolojik temelleri, prefrontal korteksteki miyelinasyon ve yürütücü işlevlerin gelişimiyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'genus' (tür, cins, soy) kökünden türetilen 'gender' terimi ile İngilizce 'consistency' (tutarlılık, değişmezlik, Latince 'consistere' - yerinde durmak, dayanmak) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Cinsiyet istikrarı (gender stability) ile sıklıkla karıştırılır. Cinsiyet istikrarı, çocuğun zaman içinde cinsiyetin değişmeyeceğini anlamasıdır (büyüdüğünde erkek/kız olacağı); cinsiyet tutarlılığı ise kıyafet veya saç gibi yüzeysel dış etkenlerin cinsiyeti değiştirmeyeceğini kavramayı kapsayan daha üst düzey bir bilişsel aşamadır.