Dışsallık Etkisi
Externality Effect
Tanım
Çok küçük bebeklerin, bir şeklin veya nesnenin iç detaylarını incelemek yerine dikkatlerini öncelikli olarak dış konturlarına yöneltme eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yenidoğan bir bebeğe siyah-beyaz geometrik bir kare çizimi gösterildiğinde, bebek gözlerini karenin merkezindeki desenlere değil, doğrudan karenin dış kenar çizgilerine sabitleyecektir; ancak aynı bebek ikinci ayına girdiğinde karenin içindeki unsurları da incelemeye başlar.
Derin Analiz
Gelişimsel psikoloji ve görsel algı çalışmalarında, 1979 yılında I.W.R. Bushnell tarafından tanımlanan bu olgu, erken dönem insan bebeklerinin görsel işlemleme kapasitesinin sınırlılıklarıyla ve retinanın fokal gelişim süreciyle doğrudan ilişkilidir. Doğumu takip eden ilk haftalarda infantlar, karmaşık iç örüntüleri (internal features) işleyecek nöral olgunluğa ve okülomotor kontrole henüz tam anlamıyla sahip değildir. Bu nedenle görsel alanın kontrast oluşturan en belirgin fiziksel sınırlarına (dış kenarlara) odaklanırlar. Yaklaşık bir aylık sürenin sonunda, primer görsel korteksteki miyelinleşme ve sinaptik budanma süreçlerinin ilerlemesiyle birlikte, dikkat dış sınırlardan nesnenin iç detaylarına doğru kaymaya başlar.
Etimoloji
Latince 'externus' (dışarıda olan, harici) sözcüğünden türetilmiş olup, bilişsel gelişim literatüründe uyaranın dış sınırlarına yönelen görsel dikkati tanımlar.
Karıştırmayın
Görsel tercih (visual preference) paradigmasıyla karıştırılabilir; ancak görsel tercih genel olarak bebeklerin iki uyaran arasında hangisini seçtiğini incelerken, dışsallık etkisi tek bir uyaranın iç ve dış özellikleri arasındaki dikkat dağılımını spesifik olarak inceler.