Kontrast
Contrast
Tanım
İki veya daha fazla algı, nesne, olay ya da fikrin niteliklerinin kıyaslama yoluyla aralarındaki farkların belirginleştirilmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek gelirli lüks evleri inceledikten sonra orta segment bir evi gezen bir alıcının, o evi normalde olduğundan çok daha küçük ve yetersiz bulması ardışık kontrast durumuna örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve algı biliminde kontrast, duyu sistemimizin mutlak değerlerden ziyade göreceli farklar üzerinden çalışmasını ifade eden temel bir organizasyonel prensiptir. Sinir sistemindeki yanal inhibisyon (lateral inhibition) mekanizmaları sayesinde, reseptör alanlarındaki uyarıcılar arasındaki farklar abartılarak beyne iletilir. Bu süreç yalnızca görsel algıda (örneğin Mach bantları veya eşzamanlı renk kontrastı) değil, aynı zamanda sosyal bilişte ve karar verme mekanizmalarında da aktif olarak rol oynar. Eşzamanlı (simultaneous) kontrast uyaranların aynı anda varlığıyla ortaya çıkarken, ardışık (successive) kontrast bir uyaranın hemen ardından gelen diğer bir uyaranın algısını geçmişe referansla değiştirir. Kognitif önyargılar ve değerlendirme hataları sıklıkla bu zıtlık ilkesinin doğal bir yansımasıdır.
Etimoloji
Latince 'contra-' (karşı, zıt) ve 'stare' (durmak) fiillerinin birleşiminden oluşan 'contrastare' (karşı durmak, zıtlaşmak) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Asimilasyon (assimilation), uyaranların birbirine benzer şekilde algılanarak farkların silikleşmesi anlamına gelir ve kontrastın tam zıttı bir bilişsel süreçtir.