Yatıştırılabilirlik
Soothability
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
8 aylık bir bebeğin, yüksek sesli bir uyaran karşısında ağlamaya başladıktan sonra annesinin yumuşak ses tonu ve fiziksel temasıyla 30 saniye içinde kalp atış hızını düşürüp sakinleşmesi, yaşa uygun tipik bir yüksek yatıştırılabilirlik göstergesidir. Buna karşın, aynı uyaran karşısında kucakta dahi saatlerce teselli edilemeyen ve katılaşma eğilimi gösteren bebeklerde düşük yatıştırılabilirlik izlenir.
Derin Analiz
Yatıştırılabilirlik, gelişimsel psikoloji ve erken dönem mizaç (temperament) araştırmalarının merkezinde yer alan kritik bir self-regülasyon (öz-düzenleme) göstergesidir. Doğrudan otonom sinir sisteminin, özellikle parasempatik dalın (vagal tonus) olgunlaşma hızıyla ve vagal fren mekanizmasıyla ilişkilidir. Düşük yatıştırılabilirlik, infant döneminde zor mizaç özelliklerinin habercisi olabileceği gibi, ilerleyen yaşlarda duygudurum düzenleme bozuklukları, anksiyete spektrumu ve bağlanma örüntülerini (güvensiz-dirençli bağlanma) yordayan erken bir klinik belirteç olarak değerlendirilir. Gelişimsel süreçte bakım veren kişinin duyarlılığı ve aynalama kapasitesi, bu biyolojik kapasitenin fenotipik dışavurumunu doğrudan modere eder.
Etimoloji
İngilizce 'soothe' (sakinleştirmek, rahatlatmak, teselli etmek) fiilinden türetilmiş olup, Eski İngilizce 'sōð' (gerçek, hakiki) köküne dayanır ve zamanla 'gerçeği söyleyerek veya dürüstçe yaklaşarak yatıştırma' anlam evrimine uğramıştır.
Karıştırmayın
Duygusal tepkisellik (emotional reactivity) ile sıklıkla karıştırılır; tepkisellik bir uyaranın yarattığı uyarılma eşiğini ve şiddetini ifade ederken, yatıştırılabilirlik bu uyarılma sonrasındaki toparlanma hızını ve esnekliğini tanımlar.
Keşfetmeye Devam Edin
Öz Düzenleme
Öz Düzenleme
Self-regulation
Bireyin kendi davranışlarını öz-izleme, öz-değerlendirme ve öz-pekiştirme süreçleri aracılığıyla denetleme ve yönlendirme kapasitesi.
İncele
Mizaç
Mizaç
Temperament
Biyolojik temelli olduğu kabul edilen, yaşamın erken evrelerinde ortaya çıkan ve enerji seviyesi, duygusal tepkisellik, ruh hali ile davranışsal inhibisyon gibi özellikleri kapsayan kişilik temeli.
İncele
Vagal Tonus
Vagal Tonus
Vagal Tone
Onuncu kranial sinir olan vagus sinirinin parasempatik sistem üzerindeki aktivite seviyesini ve kalbin solunum döngüsüne verdiği adaptif yanıtın değişkenliğini yansıtan fizyolojik gösterge.
İncele