Ajitasyon
Agitation
Tanım
Genellikle psikolojik gerilim, kaygı veya nörolojik uyarılmadan kaynaklanan, artmış ancak çoğunlukla amaca yönelik olmayan ve yineleyici motor aktivite durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
68 yaşında Alzheimer demansı tanısı olan bir hastanın, akşam saatlerinde (sundown sendromu etkisiyle) hastane odasında amacsızca odanın içinde ileri geri yürümesi, sürekli kapıyı yoklaması ve yatağın çarşaflarını defalarca çekiştirmesi, klinik düzeyde psikomotor ajitasyona somut bir örnektir.
Derin Analiz
Psikomotor ajitasyon, limbik sistem, prefrontal korteks ve bazal ganglionlar arasındaki nöral devrelerin işlev bozukluğu veya aşırı uyarılmasıyla karakterizedir. Davranışsal düzeyde huzursuz yürüyüş, elleri ovuşturma, kıyafetlerle sürekli oynama veya yerinde duramayacak kadar yoğun bir bedensel gerginlik şeklinde kendini gösterir. DSM-5 sınıflandırmasında majör depresif epizod, bipolar bozukluk, şizofreni, delirium veya demans gibi çeşitli klinik tabloların eşlik eden bir belirtisi olarak sıklıkla değerlendirilir. Altta yatan etiyoloji, birincil psikiyatrik bir bozukluktan olabileceği gibi, nörodejeneratif süreçler, toksik-metabolik durumlar veya akatazi gibi farmakolojik yan etkilerden de kaynaklanabilir.
Etimoloji
Latince 'agitare' (hareket ettirmek, sallamak, tahrik etmek) fiilinden türetilmiştir; 'agere' (yapmak, yönlendirmek) köküne dayanır.
Karıştırmayın
Anksiyete (öznel bir kaygı ve endişe durumu olup motor hareketlilik içermeyebilir; ajitasyon ise nesnelleştirilebilir bedensel huzursuzluk ve hareket içerir) ve akatazi (özellikle antipsikotik ilaç kullanımına bağlı gelişen, bacaklarda tarif edilemeyen içsel bir hareket etme zorunluluğudur, ajitasyondan daha spesifik bir fiziksel kökene sahiptir).