Etiyoloji
Etiology
Tanım
Fiziksel ve ruhsal bozuklukların kökenini, gelişim süreçlerini ve nedensellik bağlarını sistematik olarak inceleyen bilim dalı.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör Depresif Bozukluk tanısı alan bir bireyin klinik değerlendirmesinde; serotonin taşıyıcı gen polimorfizmi (biyolojik), olumsuz otomatik düşünce kalıpları (bilişsel) ve kronik iş stresi (çevresel) unsurlarının hastalığın etiyolojik tablosundaki ortak paydası incelenir.
Derin Analiz
Etiyoloji, psikopatoloji ve tıpta deterministik modellerin ötesine geçerek çoklu nedenlilik (multifactorial causation) prensibini benimser. Biyopsikososyal perspektifte; genetik yatkınlıklar, nörobiyolojik anomaliler, epigenetik modifikasyonlar, erken çocukluk travmaları ve çevresel stresörlerin bir bozukluğun ortaya çıkışındaki rolünü katmanlı bir şekilde analiz eder. Nedensellik çıkarımı yapılırken korelasyon ile nedensellik arasındaki epistemolojik sınır titizlikle gözetilir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'aitia' (αἰτία, neden, sebep) ve 'logia' (-λογία, çalışma, bilim) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Patogenez (hastalığın ortaya çıkışından sonra izlediği mekanik ve biyolojik süreçler; etiyoloji ise doğrudan 'ne başlattı' sorusuna odaklanır).