Çevresel Kısıtlama
Environmental Constraint
Tanım
Bir bireyin beceri gelişimini, bağımsızlığını, sosyal yetkinliğini veya uyumsal davranışını engelleyen ya da önceden kazanılmış yeteneklerini sergilemesini kısıtlayan her türlü durumsal veya çevresel koşul.
Örnek Vaka / Uygulama
Yemek yapmayı öğrenmiş ve kendi sandviçini hazırlayabilecek düzeyde motor beceriye sahip bir bireyin, tüm yemeklerin personel tarafından hazırlandığı korumalı bir bakım evinde yaşaması; bu durum mutfak becerilerini sergileme fırsatını ortadan kaldırdığı için tipik bir çevresel kısıtlamadır.
Derin Analiz
Çevresel kısıtlamalar, davranışçı psikoloji ve gelişim psikolojisinde bireyin potansiyelini ortaya koymasını sınırlayan ekolojik engeller olarak ele alınır. Bireysel yetersizliklerden ziyade dışsal koşullara odaklanır. Örneğin, aşırı korumacı kurumsal yapılar veya fiziksel olanakların yoksunluğu, bireyin otonomisini körelterek edinilmiş becerilerin sönmesine yol açabilir. Bu durum, gelişimsel ekoloji teorilerinde organizma ile çevre arasındaki dinamik etkileşimin bozulduğu anları işaret eder ve adaptif davranış repertuvarının daralmasına neden olur.
Etimoloji
Fransızca 'environner' (çevresini sarmak, kuşatmak) kökünden türetilen 'environment' (çevre) ile Latince 'constringere' (sıkıştırmak, bağlamak, engellemek) fiilinden gelen 'constraint' (kısıtlama, baskı) kelimelerinin birleşimi.
Karıştırmayın
Bireysel yetersizlik (individual deficit) veya öğrenilmiş çaresizlik (learned helplessness) ile karıştırılır; ancak temel fark, çevresel kısıtlamanın içsel bir psikolojik kusurdan veya motivasyon eksikliğinden değil, tamamen dışsal ve yapısal engellerden kaynaklanmasıdır.