Benmerkezci Konuşma
Egocentric Speech
Tanım
Dinleyicinin perspektifini veya bilgi düzeyini hesaba katmaksızın, karşılıklı fikir alışverişi amacı gütmeden gerçekleştirilen konuşma biçimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş yaşındaki bir çocuğun, karşısında başka bir yetişkin oturmasına ve kendisini dinlemesine rağmen, elindeki bloklarla oynarken kendi kendine 'Şimdi büyük kuleyi buraya koyuyorum, hop, düştü, hayır buraya gelecek' diyerek etraftakilerin bakış açısını veya bilgisini tamamen yok sayarak sesli düşünmesi.
Derin Analiz
Gelişim psikolojisi ve bilişsel bilimler bağlamında benmerkezci konuşma, Jean Piaget ile Lev Vygotsky arasında çığır açan teorik tartışmaların merkezinde yer alır. Piaget, bu konuşma biçimini çocuğun henüz sosyalleşememiş bilişsel olgunlaşmamışlığının bir göstergesi olarak ele alır ve ortalama 7-8 yaşından sonra yerini sosyal konuşmaya bırakarak kaybolduğunu öne sürer. Buna karşın Vygotsky, bu yaklaşımı radikal biçimde reddeder; ona göre bu konuşma, çocuğun problem çözme süreçlerinde kullandığı seslendirilmiş sosyal konuşmanın ta kendisidir ve zamanla içsel dile (inner speech) evrilerek üst düzey bilişsel işlevleri düzenleyen bir mekanizmaya dönüşür.
Etimoloji
Latince 'ego' (ben) + 'centrum' (merkez) kelimelerinin birleşiminden türetilen sıfat tamlaması, bireyin kendi algısal ve bilişsel merkezini referans alan iletişim biçimini ifade eder.
Karıştırmayın
Özel konuşma (private speech) ile sıklıkla karıştırılır; özel konuşma daha geniş bir kategori olup, Vygotskyyen perspektifte bireyin kendi davranışını düzenleme işlevini vurgularken, benmerkezci konuşma Piaget'nin teorisinde doğrudan alıcının perspektif eksikliğine odaklanır.