Yanlış İnanç Görevi
False-belief Task
Tanım
Bireylerin, başka bir kişinin kendi sahip oldukları bilgiden farklı ve hatalı bir zihinsel modele sahip olabileceğini kavrama yeteneğini ölçen gelişimsel bir paradigmadır.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş yaşındaki Elif'e içinde şeker yerine kurşun kalem bulunan bir çikolata kutusu gösterilir. Elif kutunun açılıp içine bakıldıktan sonra içinde kurşun kalem olduğunu öğrenir. Araştırmacı Elif'e, henüz kutuyu açmamış olan arkadaşı Can odaya girdiğinde kutunun içinde ne olduğunu düşüneceğini sorar. 4 yaşın altındaki çocuklar 'kurşun kalem' yanıtını verirken, gelişimsel olarak olgunlaşmış olan Elif 'çikolata' yanıtını vererek Can'ın yanlış inancını doğru tahmin eder.
Derin Analiz
Yanlış inanç görevi, zihin kuramı (theory of mind) gelişiminin ampirik incelemesinde temel bir metodolojidir. Bilişsel gelişim psikolojisinde, çocuğun diğer bireylerin zihinsel durumlarını (inançlar, arzular, niyetler) temsil etme kapasitesini test eder. Klasik düzenekte (örneğin Smarties veya Sally-Anne testi), katılımcıya nesnenin gerçek yerini değiştiren bir senaryo sunulur. 3 yaş ve altındaki çocuklar benmerkezci bilişsel yapıları nedeniyle kendi bildikleri güncel gerçekliği karşı tarafın da bildiğini varsayarak hataya düşerken; yaklaşık 4-5 yaş eşiğindeki nörotipik çocuklar, başkalarının yanlış bir inanca sahip olabileceğini (perspektif alma) başarılı bir şekilde çıkarım yapabilir. Bu sıçrama, yürütücü işlevler ve üstbilişsel becerilerin maturasyonuyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'false' [yanlış/hatalı] + 'belief' [inanç/kanıt] ve Eski İngilizce 'tæsce' [görev/yükümlülük] kelimelerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Gerçeklik görevi (reality task) ile sıklıkla karıştırılır; gerçeklik görevinde odak noktası nesnenin güncel fiziksel durumu iken, yanlış inanç görevinde odak başkasının zihnindeki temsili hatadır.