Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Soyut İşlemler Dönemi

Formal Operational Stage

Tanım

Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramının yaklaşık 12 yaşındayken başlayan dördüncü ve son evresi olup, soyut düşünme, mantıksal çıkarsama ve hipotez kurma becerilerinin geliştiği aşamadır.

Örnek Vaka / Uygulama

14 yaşındaki bir lise öğrencisinin, 'Eğer yerçekimi iki katına çıksaydı dünyadaki ekosistem ve insan anatomisi nasıl etkilenirdi?' sorusuna fiziksel kanıt aramadan, tamamen varsayımsal değişkenler üzerinden mantıksal bir senaryo kurarak cevap verebilmesi bu dönemin tipik bir göstergesidir.

Derin Analiz

Bilişsel gelişim kuramının bu zirve noktasında birey, somut nesnelerin ve yaşantıların ötesine geçerek hipotetik-tümdengelimli akıl yürütme kapasitesine erişir. Sinir sistemindeki miyelinasyon sürecinin ve prefrontal korteksteki sinaptik budanmanın olgunlaşmasıyla desteklenen bu evrede, bireyler 'ya şöyle olsaydı?' sorusunu sorabilir, soyut kavramları manipüle edebilir ve varsayımsal durumlar üzerinden mantıksal analizler gerçekleştirebilir. Somut işlemler dönemindeki çocuk yalnızca eldeki somut verilerle işlem yapabilirken, soyut işlemler evresindeki ergen olasılıkları, çelişkileri ve metaforik anlamları bilişsel düzeyde çözümler.

Etimoloji

Latince 'formalis' (biçime ilişkin, şekilsel) ve 'operari' (çalışmak, işlev görmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Somut işlemler döneminden en temel farkı, çocukların sadece gözlenebilir ve fiziksel olarak mevcut durumlarla sınırlı kalmayıp, soyut problemleri de zihinsel olarak çözebilmesidir.