Heteronom Dönem
Heteronomous Stage
Tanım
Jean Piaget'nin ahlaki gelişim kuramında, çocuğun ahlakı otorite figürlerinin kurallarıyla eşitlediği ve eylemleri yalnızca sonuçlarına veya cezalandırılma potansiyeline göre değerlendirdiği 6-10 yaş aralığı.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki Elif, annesinin 'Asla misafir odasına girmeyeceksin' kuralına uymayarak içerideki oyuncakla oynamak ister. Odaya girdiği an arkasındaki büyük vazoya çarpar ve vazo kırılır. Akşam eve gelen anne durumu öğrendiğinde Elif, 'Vazoyu kırdım çünkü kurallara uymadım, şimdi kesin büyük bir ceza alacağım ve bu kötü bir şey yaptığımın kanıtı' diyerek durumu tamamen dışsal yaptırımlar ve cezalandırma olasılığı üzerinden mantığa oturtur.
Derin Analiz
Jean Piaget'nin gelişimsel psikoloji çerçevesinde ele alınan bu dönem, çocukların bilişsel olarak ben-merkezcilikten (egocentrism) henüz tam anlamıyla çıkamadığı, sosyal dünyayı tek taraflı bir otorite perspektifinden algıladığı evredir. Bu aşamada ahlaki gerçekçilik (moral realism) hakkündedir; yani kurallar evrensel, değiştirilemez ve dışsal mutlaklar olarak kabul edilir. Eylemin arkasındaki niyet (intention) tamamen göz ardı edilir; sadece ortaya çıkan maddi hasar veya cezanın büyüklüğü ahlaki yargının temelini oluşturur. Örneğin, kapıyı açmaya çalışırken kazara on bardak kıran bir çocuk, annesinden gizlice çikolata yerken bir bardak kıran çocuktan daha 'suçlu' bulunur çünkü toplam zarar daha fazladır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Otonom dönem (autonomous stage); heteronom dönemin aksine, kuralların insanlar tarafından uzlaşıyla değiştirilebilir olduğunu, niyetin sonuçtan daha önemli olduğunu ve karşılıklı saygıya dayandığını savunur. Moral realizm ise bu dönemin temel bilişsel önyargılarından biridir.