Adlandırma Patlaması
Naming Explosion
Tanım
Çocukların genellikle yaşamın ikinci yılında (yaklaşık 18-24 aylıkken) üretken kelime dağarcıklarında gözlenen ani ve ivmeli sözcük edinim evresidir.
Örnek Vaka / Uygulama
19 aylık bir bebek olan Deniz, aylardır sadece 'anne', 'baba', 'su' gibi sınırlı bir kelime dağarcığına sahipken, birkaçı haftalık periyotta günlük olarak defalarca yeni nesne isimleri ('kedi', 'top', 'kapı', 'çiçek', 'ayakkabı') sormaya ve bunları aktif olarak kullanmaya başlar. Annesi parkta gösterdiği her yeni nesneyi işaret edip adını söylediğinde, Deniz bu kelimeyi hemen üretken dağarcığına ekler ve ertesi gün farklı bağlamlarda doğru şekilde kullanır.
Derin Analiz
Adlandırma patlaması, gelişimsel psikolinguistikte sadece niceliksel bir kelime artışı değil, aynı zamanda niteliksel birbilişsel eşik atlaması olarak incelenir. Bu evre, çocuğun sözcüklerin dış dünyadaki nesne ve olguların sembolik temsilleri olduğunu kavradığı ('sembolik işlev' kazanımı) bilişsel dönüm noktasını işaret eder. Hızlı kelime haritalama (fast-mapping) kapasitesinin olgunlaşması, kategorizasyon becerilerinin gelişmesi ve nesne sürekliliğinin soyut sembolik düzeye taşınması bu patlamanın nörobiyolojik ve bilişsel altyapısını oluşturur. Özellikle isimlerin (nouns) fiillere kıyasla çok daha yüksek bir oranla edinilmesi, çocukların nesne merkezli bir kavramsal kategori yapısına sahip olmasından kaynaklanır.
Etimoloji
İngilizce 'naming' (isim verme/adlandırma, Proto-Cermen kökenli 'naman') ve 'explosion' (patlama/ani ve şiddetli artış, Latince 'explodere' [alkışla sahneden kovmak, gürültüyle fırlatmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Hızlı kelime haritalama (fast-mapping) ile karıştırılabilir; ancak hızlı kelime haritalama tek bir maruz kalma sonucu kelimenin anlamını kısmen kavrama mekanizmasını belirtirken, adlandırma patlaması bu mekanizmaların toplu halde tetiklendiği geniş bir gelişimsel evreyi ifade eder.