Yatay Dekalaj
Horizontal Décalage
Tanım
Piaget'nin gelişim kuramında, belirli bir bilişsel evre içerisindeki farklı kazanımların aynı anda değil, değişmez ve ardışık bir sırayla ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşında bir çocuk, iki özdeş topraktan yapılan hamurun birinin yuvarlak, diğeri silindir yapılmasına rağmen miktarının aynı kaldığını bilir (sayı/madde korunumu). Ancak aynı çocuk, silindir şeklindeki hamurun tartıldığında yuvarlak olanla aynı ağırlıkta olacağına henüz ikna olmamıştır; ağırlık korunumu ancak dokuz yaş civarında kazanılır.
Derin Analiz
Jean Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı'nda, özellikle somut işlemler döneminde çocukların benzer mantıksal yapıları gerektiren problemleri farklı yaşlarda çözebilmesini ifade eder. Örneğin, çocuğun sayı korunumunu kavraması, ağırlık korunumunu kavramasından; ağırlık korunumunu kavraması ise hacim korunumunu kavramasından daha önce gerçekleşir. Her üç görev de aynı zihinsel operasyonu (korunum) gerektirmesine rağmen, içerik veya fiziksel boyut değiştikçe beyindeki bilişsel şemaların uyum sağlama hızı ve soyutlama kapasitesi farklı zaman dilimlerinde olgunlaşır. Bu durum, gelişimsel ilerlemenin doğrusal ve her alanda eş zamanlı olmadığını, aksine modüler ve aşamalı bir yayılım gösterdiğini kanıtlar.
Etimoloji
Fransızca 'décalage' (kayma, aralık, zaman farkı) kelimesinden köken alır; Jean Piaget tarafından bilişsel gelişim evreleri içerisindeki alt basamakların zamansal kaymalarını tanımlamak için bilişsel psikoloji literatürüne kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Dikey decalage (vertical décalage) ile karıştırılır. Dikey decalage, bir gelişim evresindeki mantıksal bir yapının, daha üst bir gelişim evresinde tamamen farklı, daha soyut bir düzeyde yeniden üretilmesini ifade ederken; yatay decalage aynı evre içindeki alt becerilerin zaman kaymasıyla kazanılmasıdır.