Biyoekolojik Model
Bioecological Model
Tanım
Urie Bronfenbrenner'ın gelişim psikolojisine kazandırdığı, bireyin biyolojik donanımı ile çok katmanlı çevresel sistemlerin etkileşimini inceleyen olgunlaşmış gelişim kuramıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoksul bir mahallede (ekosistem/makrosistem) yaşayan ve genetik olarak yüksek dikkat eksikliği yatkınlığı (biyoloji) bulunan bir çocuğun, nitelikli bir öğretmenle kurduğu güven temelli ilişki (mikrosistem ve yakınsak süreç) sayesinde akademik potansiyelini dezavantajlı koşullara rağmen açığa çıkarması biyoekolojik modelle açıklanır.
Derin Analiz
Biyoekolojik model, bireyin gelişimini izole bir zihin veya davranış havuzu olarak ele almaz. Mikrosistemden makrosisteme kadar uzanan iç içe halkalar şeklindeki çevresel bağlamların (ekolojinin) yanı sıra, bireyin genetik ve biyolojik yapısının zaman içindeki karşılıklı (transaksiyonel) gelişimsel dinamiklerini merkeze alır. Kuram, özellikle proximal processes (yakınsak süreçler) kavramına odaklanarak, bireyin nesneler ve insanlarla sürdürdüğü sürekli, karmaşık etkileşimlerin bilişsel ve sosyal yetkinliğin temel motoru olduğunu öne sürer.
Etimoloji
Yunanca 'bios' [yaşam] + 'oikos' [çevrim/ev] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ekolojik Sistemler Teorisi ile sıklıkla karıştırılır; ancak ekolojik sistemler teorisi daha çok çevresel bağlamların katmanlarına odaklanırken, biyoekolojik model bu sisteme bireyin içsel biyolojik özelliklerini ve zaman boyutunu (kronosistem) dinamik bir aktör olarak entegre eden son halidir.