Gelişimsel Psikodilbilim
Developmental Psycholinguistics
Tanım
İnsan yavrusunun doğuştan getirdiği biyolojik donanım ile çevresel uyarıcılar etkileşiminde dili edinme ve anlama süreçlerini inceleyen disiplinler arası bilim dalıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
İki yaşındaki bir çocuğun 'anne su' yerine 'suyu getir' veya 'su iç' gibi iki sözcüklü telaffuzlar üretmesi yerine kuralsız genelleme yaparak 'suya' demesi, gelişimsel psikodilbilimciler tarafından çocuğun morfolojik kuralları taklit ederek değil, zihinsel bir şema üzerinden aktif olarak türettiğinin kanıtı olarak incelenir.
Derin Analiz
Gelişimsel psikodilbilim; çocukların fonolojik, morfolojik, sözdizimsel (sentaks) ve edimbilimsel (pragmatik) yapıları hangi kronolojik evrelerde kazandığını ampirik yöntemlerle inceler. Chomskyci doğuştancı (nativist) yaklaşım ile Piagetci ve Vygotskian yapılandırmacı/sosyokültürel teoriler arasındaki dinamik dengeyi laboratuvar ortamında test eder. Nörobiyolojik düzlemde ise Broca ve Wernicke alanlarının matürasyon süreçleri, sinaptik budanma ve kritik dönem hipotezi (Lenneberg) temel inceleme alanlarını oluşturur.
Etimoloji
İngilizce 'developmental' [gelişimsel] + Fransızca 'psycholinguistique' [psikodilbilim]; Yunanca 'psychē' [ruh, zihin] + Latina 'lingua' [dil, lisan] ve Yunanca 'logia' [bilim dalı] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel psikodilbilim (yetişkin dil işleme süreçlerine odaklanır) ve konuşma terapisi (klinik bozuklukların sağaltımıyla ilgilenir) ile sıklıkla karıştırılır; gelişimsel psikodilbilim ise tipik dil edinim evrelerinin normatif seyrini araştırır.