Evrensel Dilbilgisi
Language Universal
Tanım
Bilinen tüm insan dillerinde ortak olarak bulunan ve doğuştan gelen dilbilimsel özellikler veya kurallar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Dünyanın en uzak ve izole coğrafyalarında konuşulan farklı dil aileleri incelendiğinde bile, tüm dillerin isim ve fiil gibi temel kategorik ayrımlara sahip olduğu görülür. Örneğin, hem Japonca hem de Türkçe (özne-nesne-yüklem) ile İngilizce (özne-yüklem-nesne) farklı dizilimlere sahip olsa da, tüm bu dillerde cümlelerin temel mantıksal özneleri ve yüklemleri barındırması birer evrensel dilbilgisi tezahürüdür.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve psikolinguistik literatüründe evrensel dilbilgisi, Noam Chomsky'nin doğuştancılık (nativism) teorisinin temelini oluşturur. Bu kavram, insan zihninin dil edinimi için biyolojik olarak önceden programlanmış bir yapıya (Dil Edinme Aygıtı - LAD) sahip olduğunu öne sürer. Özsel evrenselcilik (substantive universals) kelimeler veya zamirler gibi somut kategorileri kapsarken, biçimsel evrenselcilik (formal universals) Joseph Greenberg'in yapısal düzenlilikleri gibi kural sistemlerinin soyut işleyişini inceler. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, Broca ve Wernicke alanları başta olmak üzere sol hemisferdeki perisylvian ağların genetik olarak kodlanmış dilsel parametreleri işleme kapasitesiyle açıklanır.
Etimoloji
Latince 'universalis' [tümüne ait, evrensel] ve 'lingua' [dil, lisan] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Edinilmiş dil becerileri ve kültürel olarak aktarılan lehçeler ile karıştırılır; ayırt edici nokta evrensel dilbilgisinin öğrenilen değil, biyolojik olarak tüm insanlarda ortak olan soyut kurallar bütünü olmasıdır.