Üretici Dilbilgisi
Generative Grammar
Tanım
Sınırlı sayıda kural ve ilke kullanarak bir dildeki sonsuz sayıda gramatik cümleyi türetmeyi amaçlayan bilişsel dilbilim yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir çocuğun daha önce hiç duymadığı, karmaşık ama gramatik açıdan kusursuz bir cümleyi kurabilmesi, zihnindeki üretici kurallar sisteminin ve evrensel dilbilgisi parametrelerinin somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Noam Chomsky tarafından 1950'li ve 1960'lı yıllarda geliştirilen bu kuram, dil edinimi ve kullanımını davranışçı (behaviorist) uyarıcı-tepki zincirlerinden koparıp bilişsel psikolojinin merkezine yerleştirmiştir. Tümevarımsal metotlarla bir metin derleminden (corpus) yola çıkmak yerine, anadili konuşan bireylerin sezgisel dil yetisine (competence) odaklanır. Zihnin doğuştan gelen evrensel dilbilgisi (universal grammar) yapısına sahip olduğunu savunarak, formel kurallarla cümle yapılarını matematiksel bir kesinlikle modellemeye çalışır.
Etimoloji
Latince 'generare' (üretmek, oluşturmak) fiili ile Yunanca 'grammatike' (harf, yazı sanatı bilgisi) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Geleneksel betimsel dilbilgisi ile karıştırılır; betimsel yaklaşım mevcut metinleri sınıflandırırken, üretici dilbilgisi zihinsel kurallarla olası tüm cümleleri öngörmeyi hedefler.