Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Dil Edinim Cihazı

LAD

Tanım

Noam Chomsky'nin evrensel dilbilgisi teorisinde, insan zihninde doğuştan var olduğu varsayılan ve çocukların çevredeki dil girdilerini işleyerek gramer kurallarını çözmesini sağlayan varsayımsal nörobiyolojik mekanizma.

Örnek Vaka / Uygulama

İki yaşındaki bir çocuğun, daha önce hiç duymadığı kurallara uygun türetilmiş bir fiil çekimini (örneğin kuralı genelleştirerek yanlış ama dilbilgisel olarak mantıklı bir ek yapması) ilk kez üretmesi, LAD'ın çevresel taklitten bağımsız olarak zihinsel bir kural üretme mekanizmasıyla çalıştığının klasik bir örneğidir.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve psikolinguistikte LAD (Dil Edinim Cihazı), davranışçı yaklaşımın uyarıcı-tepki ve taklit temelli dil öğrenme modellerine kökten bir alternatif olarak doğmuştur. Chomsky, çocukların maruz kaldığı dil girdisinin (poverty of the stimulus) mantıksal olarak tam ve kusurlu bir dil edinimi için yetersiz olduğunu öne sürer. Buna rağmen çocukların çok kısa sürede, soyut kural sistemlerini ve üretken dil yetisini zahmetsizce kazanması, zihinde doğuştan gelen türe özgü bir dilbilgisi şablonunun varlığını zorunlu kılar. Her ne kadar fiziki olarak beyinde tek bir odak veya 'cihaz' olarak lokalize edilemese de; Broca ve Wernicke alanları, operküler bölge ve bu yapıları birbirine bağlayan arkuat fasikülüs gibi nöral ağların işlevsel bir bütünü olarak evrimsel biyoloji ve bilişsel nörobilim bağlamında ele alınır.

Etimoloji

İngilizce 'Language' [dil, Latince 'lingua'] + 'Acquisition' [edinim, Latince 'acquisitio'] + 'Device' [cihaz/mekanizma, Latince 'divisa'] sözcüklerinin baş harflerinden oluşan akronimdir.

Karıştırmayın

Dil Edinimi (Language Acquisition) süreci ile karıştırılır; dil edinimi dışsal süreçleri kapsarken, LAD bu süreci mümkün kılan içsel ve doğuştan gelen bilişsel donanımdır.