Kısıtlama Ahlakı
Morality Of Constraint
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
8 yaşındaki bir çocuğun, babasının 'Asla masada konuşurken kollarını masaya dayama' kuralını, kuralın mantıksal gerekçesini bilmeden, bu kuralın evrensel ve değiştirilemez bir doğa kanunu olduğuna inanarak, kardeşini bu kuralı ihlal ettiği için suçlaması.
Derin Analiz
Jean Piaget’nin bilişsel ve ahlaki gelişim teorisinin temel taşlarından biri olan kısıtlama ahlakı (heteronom ahlak olarak da bilinir), çocuğun egocentrik (benmerkezci) bilişsel yapısının bir yansımasıdır. Bu evrede çocuk, kuralların sosyal uzlaşıyla değişebileceğini henüz idrak edemez; kuralları fiziksel gerçekler gibi dışsal ve mutlak olarak algılar. Ebeveynlerin veya otoritelerin koyduğu kurallara uyulmamasının kaçınılmaz ve otomatik bir cezayı tetikleyeceğine inanılır (imanent adalet). Bilişsel olgunlaşma ve merkeziyetsizlik (decentering) süreçleriyle birlikte çocuk, akran etkileşimleri sayesinde kuralların esnetilebilir olduğunu keşfeder ve 'iş birliği ahlakı' evresine geçiş yapar.
Etimoloji
Latince 'moralitas' [töre/ahlak] ve 'constrictio' [sıkıştırma/kısıtlama] köklerinin Jean Piaget’nin gelişimsel terminolojisindeki birleşimi.
Karıştırmayın
İş birliği ahlakı (morality of cooperation) ile karıştırılır; iş birliği ahlakında kurallar karşılıklı anlaşma ve esneklikle belirlenirken, kısıtlama ahlakında otoriteye körü körüne ve sorgulanamaz bir itaat esastır.