Aile Ortamı
Family Environment
Tanım
Bir ailenin içinde yaşamsal faaliyetlerini sürdürdüğü, bireylerin birbirini karşılıklı olarak etkilediği psiko-sosyal koşulların ve dinamiklerin tamamı.
Örnek Vaka / Uygulama
Lise birinci sınıfa başlayan 14 yaşındaki bir ergenin okul başarısındaki ani düşüş ve akran zorlukları incelenirken, ev içerisindeki düşük organizasyon ve yüksek sürtüşme oranı (yetersiz aile ortamı) tespit edilmiş; aile odaklı müdahalelerle ev içi iletişim düzenlenerek ergenin akademik ve psikososyal uyumunda belirgin bir iyileşme kaydedilmiştir.
Derin Analiz
Aile ortamı, gelişimsel psikoloji ve sistem teorisi perspektifinden ele alındığında, bireyin mikro-sisteminin merkezini oluşturur. Yapısal olarak kohezyon (birlik/bütünlük), organizasyon düzeyi ve çatışma frekansı gibi parametrelerle ölçülür. Nörobiyolojik ve epigenetik araştırmalar, yüksek düzeyde kronik çatışma barındıran kaotik aile ortamlarının, çocuklarda ve ergenlerde hipotalamik-pitüiter-adrenal (HPA) eksen aşırı aktivasyonuna ve kortizol düzensizliklerine yol açarak stres yanıt sistemini kalıcı olarak biçimlendirdiğini göstermektedir. Buna karşın, destekleyici ve organize aile ortamları, prefrontal korteks gelişimini ve duygusal düzenleme (emotion regulation) becerilerini destekleyen koruyucu bir tampon işlevi görür.
Etimoloji
Latince 'familia' (aynı çatı altında yaşayan köleler, hizmetkarlar ve hane halkı bütünü) ve Eski İngilizce 'environ' (etrafını sarmak, kuşatmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ebeveyn tutumları (yalnızca ebeveynin çocuk yetiştirme tarzına odaklanır; aile ortamı ise tüm hane halkının etkileşim ağını ve evin genel atmosferini kapsar).