Gelişimsel Kuram
Developmental Theory
Tanım
İnsan gelişiminin sürekliliğini, yaşam boyu evrelerini ve erken dönem yaşantılarının kişilik üzerindeki belirleyici rolünü inceleyen kuramsal yaklaşımlar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, 28 yaşında yoğun terk edilme korkuları ve kimlik karmaşası yaşayan bir danışanın değerlendirilmesinde Erikson'un psikososyal gelişim kuramı kullanılır. Danışanın ergenlik dönemindeki 'kimlik kazanmaya karşı kimlik karmaşası' evresini sağlıklı tamamlayamamış olması, yetişkinlikteki 'yakınlığa karşı yalıtılmışlık' evresindeki işlevsellik bozukluklarının kökenini açıklar.
Derin Analiz
Gelişimsel kuramlar, bireyin biyolojik, bilişsel, psikoseksüel ve psikososyal süreçlerinin zaman içinde nasıl bir dönüşüm geçirdiğini sistematik bir şekilde modellendirir. Epigenetik ilkeyi ve kritik dönemeçleri temel alan bu perspektif; Freud'un psikoseksüel, Erikson'un psikososyal ve Piaget'nin bilişsel gelişim modelleri üzerinden şekillenmiştir. Amaç, normatif gelişim patikalarını haritalandırmak ve bu patikalardan sapmaları (örneğin gelişimsel gecikmeler veya fiksasyonlar) psikopatoloji bağlamında anlamlandırmaktır.
Etimoloji
Fransızca 'développement' (açılma, gelişme, ilerleme) ve Yunanca 'theoria' (gözlem, bakış açısı, akıl yürütme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kusur kuramı (defect theory), zihinsel yetersizliğin bilişsel süreçlerdeki niteliksel bir bozukluktan kaynaklandığını savunurken; gelişimsel kuram, süreçlerin sadece daha yavaş işlediğini ancak niteliksel olarak farklı olmadığını öne sürer.