Gecikmiş Gelişim
Delayed Development
Tanım
Fiziksel, duygusal, sosyal veya bilişsel yeteneklerde yaşa göre beklenenden daha yavaş bir ilerleme hızı gösterme durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
4 yaşındaki bir çocuğun ifade edici dil becerilerinin hala iki kelimelik basit cümleler kurma düzeyinde kalması, karmaşık duygularını düzenlemede kronolojik akranlarına kıyasla belirgin zorluk yaşaması ve oyunlarında daha çok 2 yaş evresine özgü paralel oyun karakteristikleri sergilemesi gecikmiş gelişim vakası olarak gözlemlenir.
Derin Analiz
Gecikmiş gelişim, bireyin kronolojik yaşı ile gelişimsel basamakları arasındaki zamansal uyumsuzluğu ifade eder. Nörogelişimsel süreçlerde genetik yatkınlıklar, prenatal maruziyetler, erken çocukluk dönemindeki çevresel yoksunluklar veya epigenetik faktörler bu tablonun ortaya çıkmasında rol oynayabilir. Bilişsel ve psikolojik açıdan değerlendirildiğinde, bu durumdaki çocuklar genellikle daha erken yaş dönemlerine özgü davranış kalıpları, başa çıkma stratejileri ve sosyal etkileşim biçimleri sergilerler. Klinik pratikte tanı konulurken standardize gelişimsel tarama testleri ve nöropsikolojik bataryalar kullanılır; ancak her yavaşlamanın kalıcı bir patolojiye işaret etmediği, bazı çocuklarda geçici maturasyonel hızlanmalar (developmental catch-up) görülebileceği unutulmamalıdır.
Etimoloji
İngilizce 'delay' (geciktirmek, ertelemek; Latince 'dilatare' [uzatmak, genişletmek] kökünden) ve 'development' (gelişme, açığa çıkma; Germenik/Fransızca kökenli 'veloper' [sarmaktan kurtarmak] fiilinden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Regresyon (gerileme) ile sıklıkla karıştırılır; gecikmiş gelişimde becerilerin kazanımı sadece yavaştır veya geriden gelir, regresyonda ise daha önce kazanılmış becerilerin kaybı söz konusudur.