Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Zekanın Etkileşimci Görüşü

İnteractionist View Of İntelligence

Tanım

Zekanın yalnızca kalıtım veya yalnızca çevrenin bir ürünü olmadığını, biyolojik yatkınlıklar ile çevresel koşulların sürekli ve dinamik bir etkileşimi sonucunda geliştiğini savunan epistemolojik yaklaşım.

Örnek Vaka / Uygulama

Yüksek matematiksel yatkınlığa (genetik predispozisyon) sahip ikiz çocuklardan biri zenginleştirilmiş akademik imkânlara ve teşvik edici bir okula (çevre) gönderildiğinde üstün matematiksel beceriler geliştirirken, yetersiz eğitim koşullarına sahip diğer çocuk bu potansiyeli tam anlamıyla aktüelleştiremez.

Derin Analiz

Gelişimsel psikoloji ve davranış genetiği bağlamında bu perspektif, 'doğa-çevre' (nature-nurture) ikiliğini ortadan kaldıran epigenetik mekanizmaları temel alır. Genotipin fenotipik ifade bulma süreci, bireyin maruz kaldığı ekolojik, sosyal ve kültürel uyarıcı zenginliğine bağlı olarak değişkenlik gösterir. Epigenetik modifikasyonlar ve gen-çevre korelasyonları (pasif, reaktif, evcilleştirici), zeka potansiyelinin sabit bir sayısal değer (IQ) olmadığını, aksine genetik sınırlar dahilinde çevresel zenginlikle esneyebilen bir olasılıklar uzayı olduğunu ampirik olarak kanıtlar.

Etimoloji

Latince 'inter-' (arasında/karşılıklı) + 'actio' (eylem/hareket) kökünden türetilen 'interaction' ile Latince 'intellectus' (anlama/kavrama) kökünden gelen 'intelligence' kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Biyolojik determinizm (zekanın sadece genlerle aktarıldığını savunan indirgemeci yaklaşım) ve tabula rasa (zihnin tamamen boş bir levha olarak doğduğunu ve çevresel etmenlerle şekillendiğini iddia eden dışsalcı görüş).