Gen-çevre Etkileşimi
Gene–environment İnteraction
Tanım
Genetik yatkınlıkların belirli çevresel faktörlerle tetiklenmesi veya baskılanması sonucu fenotipik özelliklerin ya da klinik tabloların ortaya çıkma olasılığını inceleyen biyopsikososyal süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni veya majör depresif bozukluk etiyolojisinde, COMT veya 5-HTTLPR gibi genetik varyantlara sahip bireylerin, çocukluk çağı travmaları gibi şiddetli çevresel stresörlerle karşılaşması durumunda klinik bozukluk geliştirme riskinin, bu çevresel risk faktörünü yaşamamış genetik olarak benzer bireylere kıyasla katbekat artması.
Derin Analiz
Epigenetik mekanizmalar, nörogelişimsel süreçler ve psikopatoloji etiyolojisinde temel bir paradigma oluşturan bu kavram; genetik yapının tek başına kader olmadığını, çevresel tetikleyicilerle (kronik stres, travma, toksik maruziyetler) birleşerek bireyin davranışsal ve fizyolojik tepkilerini şekillendirdiğini gösterir. Davranışsal genetik ve nörobiyolojik araştırmalarda, varyansın ne kadarının kalıtıma, ne kadarının çevresel varyanslara ve bunların ortak varyasyonuna ait olduğunu istatistiksel modeller (örneğin ACE modelleri) aracılığıyla ayrıştırmaya odaklanır.
Etimoloji
İngilizce 'gene' (Yunanca 'genos' [soygrup, doğuş, köken] kökünden) ve 'environment' (Fransızca 'environner' [çevresini sarmak] fiilinden) sözcüklerinin birleşiminden oluşan bileşik bir bilimsel terimdir.
Karıştırmayın
Gen-çevre korelasyonu (rGE) ile sıklıkla karıştırılır; rGE bireyin genetik yapısı nedeniyle belirli çevrelere maruz kalma olasılığını ifade ederken, gen-çevre etkileşimi aynı çevrenin farklı genotipteki bireyleri farklı şekillerde etkilemesini inceler.