Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Gereksinim

Need

Tanım

Bir organizmada hayatta kalma, iyilik hali veya kişisel doyum için gerekli olan bir unsurun eksikliğinden kaynaklanan gerilim durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik stres altında çalışan bir bireyin, yerinde sürekli eleştirilmesi ve dışlanması sonucunda 'aidiyet' ve 'öz-saygı' gereksinimleri karşılanmaz; bu durum bireyde yoğun bir kaygı ve tükenmişlik tablosu yaratır.

Derin Analiz

Gereksinim kavramı, davranış bilimleri ve motivasyon psikolojisinde organizmanın homeostatik dengesini yeniden kurmak için harekete geçmesini sağlayan dinamik bir eksiklik halini ifade eder. Murray'in psikojenik gereksinimler teorisi ve Maslow'un gereksinimler hiyerarşisi gibi klasik modellerde, bu durum fizyolojik eksikliklerden (su, besin) karmaşık sosyal ve psikolojik arzulara (özerklik, başarı, aidiyet) kadar uzanan geniş bir yelpazede incelenir. Eksiklik (deficiency) gereksinimleri organizmanın hayatta kalmasını sağlarken, büyüme (growth) gereksinimleri bireyin potansiyelini gerçekleştirmesine ve psikolojik olgunlaşmasına aracılık eder. Bilişsel ve davranışsal düzeyde bu gerilim, bireyin çevresiyle etkileşimini şekillendiren temel güdüleyici vektördür.

Etimoloji

Eski İngilizce 'nēd' (zorunluluk, ıstırap, ihtiyaç) kökünden gelmekte olup, Proto-Cermenik dilindeki 'naudiz' (zorlama, sıkıntı, yoksunluk) sözcüğüne dayanır.

Karıştırmayın

Dürtü (drive) ve istek (want) kavramları sıklıkla karıştırılır. Dürtü, gereksinimin fizyolojik uzantısı olan içsel itici güçken; istek, gereksinimin belirli bir nesneye veya kültürel sonuca kanalize olmuş halidir.