Ardışık Yaklaşımlar Yöntemi
Method Of Successive Approximations
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Oyun terapisi seansına gelen ve sosyal kaygı nedeniyle klinik ortamda konuşmayı tamamen reddeden 6 yaşındaki bir çocuğun tedavi süreci. Terapist ilk olarak çocuğun ses çıkarma denemesini (örneğin boğazını temizlemesini veya mırıldanmasını) oyuncakla ödüllendirir (1. yaklaşım). Çocuk sesli harf çıkardığında pekiştireç kesilir ve sadece kelime denemeleri ödüllendirilir (2. yaklaşım). Son aşamada ise çocuk ancak tam bir cümle kurduğunda pekiştirilir ve böylece konuşma davranışı kademeli olarak şekillendirilir.
Derin Analiz
Bilişsel ve Davranışsal Psikoloji literatüründe 'şekillendirme' (shaping) prosedürünün temel taşı olan ardışık yaklaşımlar yöntemi, organizmanın doğal repertuvarında bulunmayan karmaşık davranışların kazandırılmasında kullanılır. Skinnerci radikal davranışçılığın operant koşullandırma ilkelerine dayanır. Süreç, hedef davranışın ilk aşamadaki kaba türevlerinin pekiştirilmesiyle başlar; davranış hedefe yaklaştıkça pekiştireç kriteri kademeli olarak daraltılır ve sadece hedefe en yakın performanslar ödüllendirilir. Nörobiyolojik düzeyde bu mekanizma, bazal ganglionlar ve dopaminerjik ödül devresinin sinaptik plastisiteyi yönlendirmesiyle, motor ve bilişsel programların ardışık olarak kodlanmasını ve pekiştirilmesini sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'method' (Yunanca 'methodos' [takip edilen yol, araştırma] < meta [öte/sonra] + hodos [yol]) + 'successive' (Latince 'succedere' [arkasından gelmek, yerini almak]) + 'approximation' (Latince 'ad-' [yakın] + 'proximus' [en yakın]).
Karıştırmayın
Sistematik duyarsızlaştırma ile sıklıkla karıştırılır. Sistematik duyarsızlaştırma korku veya kaygıyı azaltmak için klasik koşullanma ve eşik yöntemine dayalı maruz bırakma odaklıyken; ardışık yaklaşımlar yöntemi yeni bir edimsel davranışı sıfırdan inşa etmek için pekiştirme kriterlerinin kademeli olarak kaydırılmasına dayanır.