Kırılganlık
Vulnerability
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Genetik olarak anksiyete bozukluğuna karşı yüksek duygusal kırılganlık taşıyan bir bireyin, yoğun iş stresi veya kayıp gibi çevresel bir tetikleyiciyle karşılaşması sonucu klinik düzeyde panik atak geliştirmesi.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikopatolojide kırılganlık, genellikle 'diatez-stres modeli' çerçevesinde ele alınır. Bireyin genetik, nörobiyolojik veya gelişimsel olarak sahip olduğu yatkınlıklar (diatez), dışsal tetikleyicilerle (stresörler) birleşmediği sürece latent kalabilir. Bu kavram, sadece patolojik bir zayıflık olarak değil; aynı zamanda epigenetik faktörlerin, erken çocukluk dönemi travmalarının ve nöroendokrin sistemin (örneğin HPA aksı duyarlılığı) stres altındaki adaptasyon kapasitesinin bir bileşkesi olarak incelenir.
Etimoloji
Latince 'vulnus' (yara) kökünden türetilen 'vulnerare' (yaralamak) fiiline dayanır; zarar görmeye açıklık ve zedelenebilirlik durumunu ifade eder.
Karıştırmayın
Zayıflık (günlük dildeki irade eksikliği algısı ile karıştırılır, ancak bilimsel olarak nörobiyolojik ve çevresel bir yatkınlıktır); Dayanıklılık (resilience, kırılganlığın tam zıttı olarak stres karşısında adaptasyonu koruma kapasitesidir).
Keşfetmeye Devam Edin
Diatez-stres Modeli
Diatez-stres Modeli
Diathesis–stress Model
Ruhsal ve bedensel bozuklukların, genetik veya biyolojik bir yatkınlığın (diatez) tetikleyici ve kolaylaştırıcı yaşam olaylarıyla (stres) etkileşime girmesi sonucu ortaya çıktığını savunan psikolojik teoridir.
İncele
Dayanıklılık
Dayanıklılık
Hardiness
Beklenmedik değişimlere uyum sağlama, yaşamda bir amaç duygusu taşıma ve kişinin kendi kaderi üzerinde kontrol sahibi olduğu inancını birleştiren bir kişilik özelliğidir.
İncele
Epigenetik
Epigenetik
Epigenetics
DNA'nın nükleotid diziliminde herhangi bir değişiklik yaratmaksızın, gen aktivitesini ve ifadesini değiştiren kalıtımsal kimyasal modifikasyonları inceleyen bilim dalıdır.
İncele