Antropomorfizm
Anthropomorphism
Tanım
İnsan dışı varlıklara, nesnelere, doğaüstü güçlere veya hayvanlara insani özellikler, duygular ve zihinsel süreçler atfetme eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilgisayarının sürekli hata vermesinden ötürü 'Bu makine bugün bana garez besliyor, kesinlikle benimle uğraşıyor' diyen bir bireyin, cansız bir nesneye bilinç ve niyet atfetmesi klasik bir antropomorfizm örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve evrimsel antropoloji perspektifinden bakıldığında antropomorfizm, insan zihninin sosyal dünyayı anlamlandırmak ve öngörülebilir kılmak için geliştirdiği aşırı genelleştirilmiş bir 'zihin kuramı' (theory of mind) mekanizmasıdır. İnsan beyni, çevresindeki belirsiz uyaranları anlamak için evrimsel olarak 'fail tespiti' (agency detection) üzerine optimize edilmiştir. Bu durum, cansız nesnelerin niyetleri varmış gibi algılanmasına veya evcil hayvanların karmaşık duygusal tepkiler verdiği yönünde yanlış atıflarda bulunulmasına yol açar. Karşılaştırmalı psikolojide, hayvanların bilişsel kapasitelerini değerlendirirken insan merkezli bir çıkarma yapma tehlikesini barındırır.
Etimoloji
Yunanca 'anthropos' [insan] + 'morphe' [şekil, biçim] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; insan biçimcilik anlamına gelir.
Karıştırmayın
Antroposentrizm (insan merkezcilik; evreni veya diğer canlıları sadece insan deneyimi üzerinden değerlendirme eğilimi) ve zoomorfizm (insana hayvan özellikleri atfetme durumu) ile sıkça karıştırılır.