İnterquartile Range (IQR)
İnterquartile Range (IQR)
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikoloji laboratuvarında katılımcıların reaksiyon süreleri ölçüldüğünde, birkaç katılımcının teknik aksaklık veya dikkatsizlik nedeniyle aşırı yüksek süreler (örn. 5000 ms) kaydetmesi ortalamayı ve standart sapmayı manipüle eder. Bu durumda medyan ve interquartile range (IQR) kullanılarak verinin gerçek orta segmentinin yayılımı bozulmadan raporlanır.
Derin Analiz
İstatistikte merkezi eğilim ölçülerinin yetersiz kaldığı veya aşırı uç değerlerin (outliers) dağılımı çarpıttığı durumlarda başvurulan en robust (dayanıklı) yayılım ölçütlerinden biridir. 75. persentil (Q3) ile 25. persentil (Q1) arasındaki farkı alarak hesaplanır. Özellikle çarpık dağılımlarda veya parametrik olmayan hipotez testlerinin ön koşullarında, varyans ve standart sapmaya kıyasla uç değerlerden etkilenmediği için veri setinin homojenliği hakkında çok daha güvenilir bir perspektif sunar.
Etimoloji
Latince 'inter' (arasında) ve 'quartus' (dördüncü) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş, veri setini dörde bölen parçaların arasını ifade eden istatistiksel bir terimdir.
Karıştırmayın
Standart sapma (standard deviation) ile karıştırılır; standart sapma ortalamaya dayalı bir yayılım ölçüsüyken, IQR medyana dayalı ve aşırı değerlere karşı dirençlidir.