Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Gömülü Kuram

Grounded Theory

Tanım

Yapılandırılmamış nitel verilerin sistematik bir şekilde analiz edilerek tümevarımsal yöntemle teorileştirilmesini sağlayan bir araştırma metodolojisi.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik ağrı hastalarının hastane deneyimlerini inceleyen bir araştırmacı, önceden bir teori test etmek yerine, hastalarla derinlemesine mülakatlar yapar. Mülakat dökümlerini kodlayarak hastaların 'tıbbi sisteme yabancılaşma' yaşadığını fark eder ve bu kavramı merkeze koyarak yeni bir kronik yönetim teorisi geliştirir.

Derin Analiz

Gömülü kuram (Grounded Theory), ilk olarak sosyologlar Barney Glaser ve Anselm Strauss tarafından geliştirilen, nicel araştırmalardaki hipotez-tümdengelim modelinin aksine, doğrudan sahada toplanan ham verilerden teori üretmeyi amaçlayan esnek ancak katı prosedürlere sahip bir yöntemdir. Süreç, verilerin toplanmasıyla zamanlı ilerleyen 'sürekli karşılaştırma analizi' (constant comparative analysis) üzerine kuruludur. Açık kodlama ile veriler en küçük anlam birimlerine bölünür, aksiyel kodlama ile bu birimler arasındaki ilişkiler keşfedilir ve nihayetinde seçici kodlama ile tüm süreci açıklayan merkezi bir kategori (çekirdek kategori) etrafında kuram inşa edilir. Araştırmacı önceden belirlenmiş hipotezlerle sahaya girmez; teorinin verinin kendisinden filizlenmesine izin verir.

Etimoloji

İngilizce 'ground' (temel, zemin, toprak) kelimesinden türetilen bu kavram, teorinin verinin zemininden yükseldiğini, yani ampirik verilere dayandırıldığını ifade eder.

Karıştırmayın

Fenomenoloji ile sıklıkla karıştırılır; fenomenoloji yaşantının özünü anlamaya odaklanırken, gömülü kuram bu yaşantıyı açıklayan yeni bir süreç veya teori üretmeyi hedefler.