Jittering (Jittering) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Sınırlı sayıda kesikli değere sahip değişkenlerin saçılım grafiğinde üst üste binmesini engellemek amacıyla her bir gözleme kasıtlı olarak küçük miktarda rastgele gürültü ekleme veri görselleştirme tekniği.

Örnek Vaka / Uygulama

Araştırmacı, 500 katılımcının 1'den 5'e kadar puanlanan depresyon ölçeği skorları ile günlük uyku saatleri arasındaki ilişkiyi saçılım grafiğinde incelemektedir. Tüm veri noktaları sadece (1, 2, 3, 4, 5) koordinatlarında kümelendiği için üst üste biner ve hangi noktada kaç kişinin olduğunu ayırt etmek imkansızlaşır. Grafiğe jittering uygulandığında, noktalar eksenler etrafında hafifçe saçılır ve hangi puan aralığında veri yoğunluğunun yığıldığı net bir şekilde görünür hale gelir.

Derin Analiz

İstatistiksel modellemede ve veri analitiğinde, özellikle Likert tipi ölçekler veya kategorik benzeri az sayıda benzersiz değer alan nicel değişkenler iki boyutlu uzayda plotlandığında 'overplotting' (üst üste binme) problemi kaçınılmazdır. Bu durum, veri yoğunluğunun ve gizli ilişkilerin yanlış yorumlanmasına yol açar. Jittering, her bir veri koordinatına (x, y) minimum düzeyde rastsel sapmalar ekleyerek noktaları mikro ölçekte dağıtır. Bu mekanizma, korelasyon katsayılarını veya regresyon eğrilerini matematiksel olarak değiştirmeksizin, görsel yoğunluk haritasının insan gözü tarafından anlamlandırılmasını optimize eder.

Etimoloji

İngilizce 'jitters' (titreme, huzursuzluk, kaygı) sözcüğünden türetilmiş olup, kökensel olarak veri noktalarının yerinde titretilerek veya hafifçe kaydırılarak ayrıştırılmasını ifade eder.

Karıştırmayın

Rastgele örnekleme (random sampling) ve veri manipülasyonu (data fabrication). Jittering verinin özünü veya örneklem boyutunu değiştirmez; yalnızca görsel okunabilirliği artırmak için grafiksel konumlama manipülasyonu yapar.